Mayan Princess

20 May 2015

මායාවරුන්ගේ බෝල සෙල්ලම්...



අතීත කතාව:


පොඩ්ඩි එකමත් එක කාලෙක ගෙදරින් පැනලා ගියා. පැනලා ගියා කීවට අප්පච්චි තමයි ප්ලේන් ටිකට් අරන් දුන්නේ. පොඩ්ඩි, එඩ්වඩ් කලන්ට ආදරේ කරන්ට පටන් ගත්තේ ඔය කියන කාලේ . එඩ්වඩ් වගේ වැම්පයර් කොල්ලෝ තවත් ඉන්නවද බලන්ට පොඩ්ඩිත්, චුට්ටිත් ඒකාලේ කොච්චර නම් මහන්සි වුනාද?

දවස් ටික පුදුම ඉක්මනකින් ගෙවිලා ගියා. පොඩ්ඩි ගෙනියන්ට අම්මලා ආවා. ඇවිත් කට්ටියම මෙක්සිකෝ ගියා. ඔන්න දැන් නයි කතාවක්. නයෙක් අරින කතාවක් නෙමෙයි. (පහුගිය දවස්වල, මූණු පොතේ දකින්ට ලැබුණු නයා වගේ එක්කෙනෙක් ගැනත් නෙමෙයි. ඊයා... )


පොඩ්ඩි ඉතිහාසෙට ආසයි. යුරෝපා, ඉන්දියා, ලංකාව වගේ රටවල්වල ඉතිහාසය ගැන ටිකක් දැනහිටියත්, මායා, ඉන්කා වගේ ශිෂ්ටාචාර ගැන එයා දැන හිටියේ, කියවලා තිබ්බේ නෑ. 'මායාවරුන්ගේ නගරයක නටබුන්' බලන්ට ගිය ගමන අපූරු අත්දැකීමක් වුනේ ඒ හන්දා වෙන්ට ඇති.

යුකටාන් වල චිචන් ඉට්සා කියන තැන පිරමීඩය දැක්කාම ඇත්තටම අවුරුදු 3,000 ට කලින් ලෝහ ආයුධ නැතුව මේ වගේ දෙයක් ඒ කාලේ මිනිස්සු කලාද කියලා පුදුම හිතෙන තරම්. පියගැටවල් 365 ක් උඩට ගියාම තියෙන, හිස්, එතරම් ලොකු නොවූ කාමරය ඇරුනාම උඩු මහලේ වෙන කිසි දෙයක් තිබුනේ නෑ. එතන තිබ්බ විශේෂත්වය  තමන් අකැමති දෙයක් අත් හරින්ට ඕනි නම් මෙතනදි ඒ ප්‍රාර්ථනාව කල හැකිවීම. හරියටම හරියනවලු.



(Pyramid Kukulcan, El Castillo” (the castle) 
චිචන් ඉට්සා, යුකටාන්

චිචන් ඉට්සාවල තියෙන උසම පිරමීඩය. ලොකේ අලුත් පුදුම හතෙන් එකක්)


වසන්තයේ, හා සරත් සෘතුවේ රෑත් දවාලත් එක සමාන දින දෙකක (මාර්තු 21, සැප්තැම්බර් 21 ) බැහැගෙන යන ඉර එළියෙන් නයෙක් පඩි ඔස්සේ පහලට බැහගෙන එනවා වගේ පෙන්නනවලු. (මෙන්න නයා.) ඔය කියන දර්ශනේ දැකගන්ට ලෝකේ හැම තැනකින්ම සංචාරකයෝ ඇදී එනවලු. අපි ගියේ දවල් කාලෙක හන්දා ඔය කියන දර්ශනය බලාගන්ට බැරි වුනා.

ඒ වගේම තමා, මේ වගේ ගොඩනැගිලිවල මුදුනේ ඉඳන් පහල කෙරෙන බෝල සෙල්ලම් පාලකයින් බලා හිටියා කියන එක. මෙන්න මේ සිද්ධි හැම දෙයක්ම වතුරේ යට ගහපු රබර් බෝල වගේ  ආයෙම උඩට පහුගිය දවසක මතුවෙලා ආවා.

වර්තමාන කතාව:

දිනය:12/04/2015

ස්තානය: බොස්ටන් විද්‍යා කෞතුකාගාරය

සීතල කාලගුනයක් පවතින දවසක, නිවාඩු  දවසක් ගෙවාගන්ට හොඳ තැනක්විද්‍යාවක් ගැන කියලා තිබුණු හන්දත්, එලියේ තිබුණු ලොකු ඩයිනසෝරයා හන්දත් ඇතුලේ තියෙන දේවල් ගැන ආවේ වැරදි වැටහීමක්.

ටිකට් එක ගන්නකොටම, බලන්ට කැමති විශේෂ තැන් තෝරගන්ට පුලුවන්. පොඩ්ඩි තෝරගත්තේ 'ග්‍රහලෝකාගාරයත්' 'මරණින් පස්සේ ජීවිතයක් ' ගැන සඳහන් කරපු 'මායා ලෝකෙත්'.

මායාලෝකෙ නම් දොර ගාව ඉඳන් බලනකොටම ටිකක මායාකාරී බවක් දැනුනා. කොළම කොළපාටයි



(Maya: Hidden Worlds Revealed)




(රජකෙනෙක් දෙවියෙක් හා සමානලු)



(රැජනකට නම් එහෙම කියලා නෑලු.)



(මේ තියෙන ඒවා පොඩ්ඩක් කියවලා බලන්ට.)




(මෙන්න අර සෙල්ලම් බෝලේ. බර කිලෝ අටයි.)
 (මේ බෝලේ නම් උස්සලත් බැලුවලු.) 


සෙල්ලම් කරන්නේ හිප් එකෙන් ගහලා . පැරදුනු ටීම් එකට ලැබෙන තෑග්ග මරණ දඬුවම.

මායන්වරුන්ගේ මේ බෝල ක්‍රීඩාව හරිම බරපතල එකක් විදියට හැඳින්වෙන්නේ. ආගමික වැදගත් තැනක් ගත්තු එකක්. රටේ නායකයෝ වගේම ආගමික නායකයොත් මීට සම්බන්ධවෙලා තියෙනවාජයග්‍රාහකයින් වීරයින් විදියට සැලකුණු අතර පරාජිත කණඩායමට හිමි වුනේ මරණය. මිනිසුන්ගේ ගොවිතැන, වෙළඳාම, නිරෝගිකම රැකගැනීමට බිලිපූජා දීමත් මේ මගින් ඉටු කරගනු ලැබුවා.

අද කාලේ කෙරෙන බෝල ක්‍රීඩාවලට සමාන ලක්ෂණ මෙහි දකින්ට පුලුවන්. කණ්ඩායමක් ලෙස විරුද්ධවාදීන් පැරදවීමට සෙල්ලම් කිරීම, බෝලය වළල්ලක් තුලට දැමීමේ අරමුණ, සමහර පාපන්දු ක්‍රීඩාවලදී වගේ බෝලය අතින් නොඇල්ලීම, සෙල්ලම් කිරීම සඳහා විශේෂ තැන් ඉඳි කිරීම, විශාල ජනකායක් එය නැරඹීම සඳහා එක්වීම, හා ඔට්ටු ඇල්ලීම.

ඊට පස්සේ ග්‍රහලෝකාගාරයට දිව්වා. ඒකෙ පෙන්නුවෙත් මායාවරුන්ගේ ලෝකයම තමයි. ඉස්සර හිටපු විදියේ නගරයකට අපිව ගෙනිච්චා. එච්චර ලස්සන දර්ශන ටිකක් මීට කලින් දැකලා තියෙනවද මට මතක නෑ. ආයේමත් මුහුද යටින් එන නාගයෙක් ගෙන් තමයි මායා ලෝකය බිහිවෙලා තියෙන්නේ. එයාලා කොච්චර දක්ෂ ගොවියොද, ගණිතඥයොද, නක්ෂත්රකරුවන්ද කියන එක ඔප්පු වුනා වගේ දැනුනා. මායාවරුන්  රතු, කලු බෝංචි ඇට ජාතියත්, බඩ ඉරිඟුත් ප්‍රධාන වශයෙන් ආහාරයට ගන්නවා. ඔවුන්ගේම කියලා භාෂාවක්, කැලැන්ඩරයක්, අහසේ තරු බලලා අනාවැකි කීම ගැනත් ඔවුන් ප්‍රසිද්ධව හිටියා. වගේම වෙලඳ සම්බන්ධතා තිබිලා තියෙනවා. මායන්වරුන්ගේ දියුණුවේ ලක්ෂණ. ඒත් ඉඩෝරයක්, සාගතයක් ආපු වෙලාවල, කන්යාවක් බිල්ලට දෙන එක, වගේ ම්ලේච්ජ ගතිගුණ ඔවුන්ට තිබිලා තියෙනවා

කටුගෙයි තිබුණු මායා ස්ත්‍රී ආභරණ සරලයි. රනින් නිම කරපු ආභරණ අතර කටට දැමූ ආභරණයක් දකින්ට ලැබුණා. පිරිමින් ඉතා ආසාවෙන් භාර්යාවන්ට දුන්නු තෑග්ගක්ද දන්නේ නෑ.

(ෆොටෝ ගන්ට තහනම් හන්දා ගොඩක් තිබුණු ලස්සණ ආභරණවල ෆොටෝ ගන්ට බැරිවුනා. )

ඔවුන්ගේ වෙනම පන්ති සැලැස්මක් තිබිලා තියෙනවා. උසස් පැලැන්තියේ අය යන පාරවල්වල සාමාන් ජනයා ගමන් කරලා නෑ.

ඇමරිකානුවන් මේ තරමට මායාවරුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරයට තැනක් දෙන්නේ ඔවුන්ට එතරම් පැරණි ශිෂ්ටාචාරයක් නැති හන්දද කියන ප්රශ්නේ ඔලුවට ආවා.





23 April 2015

ලොක්කන්ගේ රටේ...




ඉර එළියෙන් ආපු අපූරු රත්තරන් පාටක් හැම තැනකම වැටිලා දිලිසෙනවා. සීතල දවසක ඉර එළියෙන් දැනෙන්නේ මුලු ඇඟ පුරාම දිවෙන උණුහුමක්. මෙහාට වසන්තේ ඇවිත්.

බලන බලන හැම තැනකම එකම වයසක තරුන, තරුනියන් රැසක්. ගානට උස. වගේම මහත. හරිම කඩවසම්, සුන්දර අය. කවුදෝ තෝරලා, බේරලා මෙහාටම එවලා වගේ. අප්පච්චිගේ යාලුවෙක් කැලිෆෝර්නියාවේ මුහුදු වෙරලක සෙල්ලම් කරපු ගෑනු ලමයි ටිකක් දිහා බලලාදිව්‍ය ලෝකේ තියෙන්නේ මෙතන" කීව කතාව මතක් වෙලා පොඩ්ඩිට හිනහත් ගියා. මෙතනත් හරියට වගේමයි.


හාවර්ඩ්. ඇමරිකාවේ නොම්මර එකේ විශ්ව විද්යාලය හැටියට පිලිගැනෙන තැන. ගොඩනැගිලි හරිම ගාම්භීර පාටයි






එංගලන්තෙන් ආපු සුද්දෝ එහේ තියෙන වගේ විශ්ව විද්‍යාලයක් මෙහෙත් හැදුවලු.  විශ්ව විද්‍යාලේ තියෙන කුඩා නගරේ නම කේම්බ්රිජ්. “Harvard in Cambridge” නරක නෑනේ. නගරය ඇතිවෙලා තියෙන්නෙම යුනිවර්සිටිය හන්දා. පාරවල්, කඩසාප්පු, හැම දේකම වැඩියෙන් දකින්ට ලැබුනේ හාවර්ඩ් නම. හැබැයි අවුරුදු 600 කලින් මේ පහසුකම් තිබිලා නෑ.





( ඒ කාලේ ඇදගෙන නෑවේ මෙහෙමලු )

හොඳම උගත්තු හිටියට පේනවා නේද වැඩ...:P




පොඩ්ඩි ආපහු යුනිවර්සිටි කාලෙට ගියා. පාරවල් ගානේ ඇවිද්දා. කෑම හෙව්වා. දුප්පත් කාරෙක මතක් වෙලා ඇස්වලට කඳුලුත් ආවා. ඒත් ජීවිතේට පුරුදුවෙනවත් එක්ක ඇඟට වෙනදා නොදැනෙන පහසුවක් දැනුනා. කෑමත් නරක නෑ. ඩොලර් පහක් දෙනකොට හොඳ කෑම පැකට් එකක් ගත්තු හැකි.




(මේ තියෙන්නේ කෑම ගත්තු තැන් )

' Chicken rice  ' කුකුල් මස් බත් එක මාර රහයි. ඒකේ සැලඩ් එකක් එක්ක පොඩි රොටි කෑල්ලක් වගේ එකකුත් (Roti Chenai? Tortilla? ) තිබුණා. ගානටම හැතැම්මක් දිග සැන්ඩ්විච් එකකුත් ගත්තු හැකි. (තාමත් මේ ඇමරිකන් අය කොච්චර පිටිපස්සෙද කීවොත් හැතැප්ම, රාත්තල්, වගේ දේවල් තමා පාවිච්චිය. මදිවට වාහන එලවන්නෙත් වැරදි පැත්තෙන්. හිතාගෙන ඉන්නේ නම් ලෝකෙම ලොක්කෝ කියලා. හී හී... ) බොස්ටන්වල ඉරිදා වෙලඳ පොලකට එන, මේ වගේ ෆුඩ් වෑන් එකක ලංකාවේ ඉඳිආප්ප බුරියානි තිබුණු බව දැනගන්ට ලැබුනත්, කන්ට යන්ට නම් හම්බ වුනේ නෑ.

මේ ප්‍රදේශයේ මිනිස්සු හරිම විනීත උදවිය. පාරක් වැරදුනත්, යම් තැනකට යන්ට ඕනි වුනත්, ඕනෑම කෙනෙකුගෙන් ඇහුවොත් උදව් කරනවා. ලියලා, ඇඳලා දෙනවා. සෝන්යා නම් කීවේ ශිෂ්ටයි කියලා. ශිෂ්ට තමයි නම, ගම, පරම්පරාව වගේ දේවල් ඇහුවේ නෑ. රස්සාව, පඩිය ගැන ඇහුවෙත් නෑ. ගිය ඉස්කෝලේ ගැන ඇහුවෙත් නෑ. මේ වගේ පොඩි දේවල් හොයන්නේ නැති අය ශිෂ්ට වෙන්නේ කොහොමද?

කෙලින්ම ඩ්‍රින්ක් එකකට පබ් යන්ට තමයි  කොල්ලෝ කතා කරන්නේ. කෝපි එකක් බොන්ටවත් නෙමේ. ලංකාවේ කොල්ලෝ කොච්චර හොඳද?. අඩු ගානේ අවුරුද්දක්වත් කල් ගන්නවා ඔය වගේ ප්‍රශ්නයක් අහන්ට. අපිට වගේ අවුරුදු දෙදහස් ගානක අතීතයක් නැති අයනේ. ඒක වෙන්ට ඇති. (ඒක තාමත් තුන්දාහ වුනේ නැහැයිලුද? )

නවාතැන් ගත්තේ පරන, හොල්මන් මන්දිරයක් වගේ එකක. රෑ එලිවෙනකල්, හීටර් දාලා උණුහුම් කරලා තිබ්බා වගේම විදුලි එලියත් දිගටම තිබුනා. රෑක එලියට ඇවිත් කෝපි එකක් හදාගන්ට වුනත් කිසිම බයක් දැනුනේ නෑ. දවස ගානේ කාමර සුද්ද කරලා, තුවා මාරුත් කලා. හරියට හෝටලේක වගේ. උදේ කෑමත් නරකම නෑ. පේස්ට්රි, පාන් ජාති, බටර්, ජෑම්, චීස්, බිත්තර, සීරියල් ජාති , තේ කෝපි එක්ක පලතුරු. යුනි එකේ කාපුවා වගේමයි. ඒත් රස වැඩී.




(හොල්මන් ගෙයක ගතිය කියාපාන තරප්පු )



(කෑම කාමරය )


(කුස්සිය මුල්ල )


(කියවන මුල්ල )

මහාචාර්යවරු අල්ලාගන්ට නම් ටිකක් අමාරුයි. අපේ අය වගේ නෙමේ. ඒත් ඉතින් කට්ටිය "Nobel Prize  " හම්බ වුනු අය. වගේම මෙතන තරම් පර්යේෂණ ලිපි එලියට එන තවත් තැනක් නැතුව ඇති. එක මාතෘකාවකට අඩු ගානේ ලිපි 200 වත් එකපාරකට පබ්ලිෂ් වෙනවලු . ඒවගේම තමයි සම්මන්ත්‍රණ,.... හැමදාම දවල් 12 පස්සේ හවස් වෙනකල් සම්මන්ත්‍රණ,.. ලෝකේ හොඳම නීති පීඨය තියෙන්නේ මෙතනලු.

 හැබැයි පොඩ්ඩි නම් ඇහුම් කන් දුන්නේ ආර්ථික විද්‍යාව  පැත්තේ ඒවට. 'දුප්පත්කම' ගැන  Prof. Amartya Sen ගේ අදහස් නම් නියමයි. දුප්පත්කම නැතිකරන්ට සල්ලිවලින් බෑ. මිනිස්සුන්ගේ හැකියාවන් දියුණු කල යුතුයි. ඔවුන්ට නිදහස දිය යුතුයි.  සාම්ප්‍රදායික අදහස් නිසා 'නිදහස' නැතිවෙනවා. ඔහුට දක්වන එක් උදාහරණයක්  තමා ගැහැනුන්ට සමහර රටවල බයිසිකල් පැදීමට නිදහසක් නැතිවීම. ඔවුන්ට අවශ්‍ය තැන්වලට පහසුවෙන් යෑමට නොහැකිවීම ඔවුන්ගේ හැකියාවන් දියුණුවීමට බාධාවක්. හැකියාවන් දියුණු කල පසු තමා තමන් අතේ ඇති මුදලෙන් ප්‍රයෝජන ගත හැකිවෙන්නේ. ඔහුගේ අදහස්, ලිපි ගොඩයි. ඔහුගේ වයස අවුරුදු අසූ පහයි. තුන් වරක් විවාහ වුනු කෙනෙක්. ගෙවල් තුනක් රටවල් තුනක තියෙනවා වගේම රටවල් තුනේමත් ඔහු වැඩ කරනවා. හාවර්ඩ් අමතරවකේම්බ්‍රිජ් , සහ ශාන්ති නිකේතනයේ වැඩ කරනවලු. ඔහු වැනි අයගේ කැපවීමත්, වැඩත්, පොඩ්ඩිට නම් හිතාගන්ටත් බෑ.

මේ වගේ විශ්ව විද්‍යාලයකට ඇතුල්වීම හරිම අමාරු දෙයක්. එක අවුරුද්දකට ඇමෙරිකානු ඩොලර් 60,000 විතර ගෙවන්ට ඕනි. “  Merit scholarshipsහම්බ වෙනවා වැඩිම ලකුණු ගත්තු අයට. දෙමව්පියන්ට සල්ලි තියෙනවද නැද්ද කියන එක එහිදී වැදගත් නෑ. “ Native Americanඅයට විශේෂ පහසුකම් ලැබෙනවා. ඒත් ඔවුන් අධ්යාපනය පැත්තෙන් ඉදිරියට යාමක් නෑ. හරියටAboriginal Australian” අය වගේ. හාවර්ඩ් ඇතුල් වෙන්නේ ගොඩක් සල්ලි තියෙන අයගේ ලමයිශිෂ්‍යත්වයක් හම්බ වෙලා ආපු ලමයින්ට ඔවුන් එක්ක පෑහෙන්ට බෑ. හෑන්ඩ් බෑග් එකකට ඩොලර් දෙදාහක් විතර ගෙවන, ඩොලර් පන්සීයේ විතර සපත්තු දාන, නිවාඩුවලට රට, රටවල ඇවිදින ලමයි එක්ක හරියට එක මේසෙක වාඩිවෙලා කෑමක් ගන්ටවත් ලමයින්ට නොහැකිවීම මානසික පීඩාවන් බවට පත් වෙලා තියෙනවා. මේ හන්දා සිය දිවි නසාගන්නා ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවක් බිහිවෙලා ඉන්නවාලඟදි ලැබුණු  හොඳ ආරංචියක් තමයි 90,000 අඩු වාර්ෂික ආදායමක් ඇති අයගේ ලමයින්ට ඇතුල්වීමේ ලකුණු ගත හැකි නම් ශිෂ්‍යත්ව දෙන්ට ආණ්ඩුව මගින් තීරණය කිරීම.

කොහොම වුනත් ඇමරිකන්කාරයෝ ලෝකයේ දියුණුම ජාතියක් බව නම් ,පොඩ්ඩිගේ ගමනෙන් නැවත වරක් ඔප්පු වුනා.


Ask five economists and you’ll get five different answers-six if one went to Harvard…:D