10 April 2014

එක් නොවූ බැඳීම...








කුඩා පඳුරුවලින් පිරි, මුඩු තැනිතලාව , උදෑසන මීදුමෙන් වැහීයන වගුරු බිම්, ඇට මිදුලු හිරිවට්ටවා යන සීතල, ඌරන් , අසුන් , කුකුළන්ගෙන් පිරුණු ගොවිපොල, එහි හැදී වැඩෙන අනාථ, හුරුබුහිටි කොලු ගැටයෙක් හා, ස්වාමියාගේ දියණිය වන සුරතල් පුංචි කෙල්ලක්... ආත්ම ගනනාවක දිවයන ආදර කතාවක්

ඔහු හැදුණේ වැඩුනේ සතුන් සමග. දඩබ්බර, මුරණ්ඩු , අශිෂ්ට කොල්ලෙක්. ඇය ඉඩම් හිමියෙකුගේ දියණියක්. තමා කවදාවත් ඔහු හා එක්වීමට නොහැකිබ දැන දැන ඔහුට ආදරේ කලා. ආදරය පපුව තුල රඳාගෙනම සමාජයේ උසස් යැයි සම්මත මිනිසෙකු හා විවාහ උණා..නිවසින් පැන යන කොලු ගැටයා ආපසු එන්නේ පොහොසත්, කෙනෙක් හැටියට. ඔහු ඇගේ නෑනණ්ඩිය හා විවාහ වෙන්නේ ආදරය නිසා නෙමේ. තමාගේ ආදරවන්තිය අසලින් සිටීමට ඇති උවමනාව නිසයි.

එය අසම්මත ආදර කතාවක් උණත්, සාමාන් ආදර කතාවක් නම් නෙමේ. සිරුරු දෙකකින් මෙලොවට පහල වෙන එක ආත්මයක කතාවක්.

ඇගේ සැමියා ඇයට දැඩිසේ ආදරය කරනවා. ආදරය ආත්මාර්ථයෙන් තොරයි. ඇගේ ආදරය ඇත්තේ තමා ලඟ නොවන බව දැන දැනත් ඔහු ඇයව ආදරෙන් බලා ගන්නවා. ඒත් ඔහු තමාගේ බිරියට ආදරය කරන්නේ නෑ. ඔහු ඇය තුල ඇති කරවන්නේ ද්වේෂයක්. අවසන ඇය ඔහු දමායන තරමට ද්වේෂය වැඩිවෙනවා...

අය කැත් රින්...ඔහු හීත්ක්ලිෆ්...ඇගේ සැමියා ලින්ටන්...ඔහුගේ බිරිය ඉසබෙලා...

'ලින්ටන්ට තියෙන මගේ ආදරේ හරියට සෘතුවෙන් සෘතුවට මාරුවෙන ගස්කොළන් වගේ...ඒවා කාලෙන් කාලට වෙනස් වෙනවා...හීත්ක්ලිෆ්ට මගේ හිතේ තියෙන ආදරේ මේ පොලව උහුලාගෙන ඉන්නා ගල්කුළු වගේ ශක්තිමත්.' මරණය ගැන ඇය කියන්නේ ඔහු නැතිව ඇය කිසිදාක මරණයේ තනිවම සැතපෙන්නේ නැතිබවයි. ඇගේ සොහොන මත කුමක් තැනුවත් ඒ සියල්ල මතින් ඇය නැගිටිනබවයි.

දරුවෙකු බිහි කරනා අතර ඇය මියයනවා...ඔහුට එයා දරා ගැනීමට හැකිවෙන්නේ නෑ.

'ඇගේ උත්පත්තිය පීඩාකාරී එකක් වේවා!! මම ජීවත්ව ඉන්නාකල් ඇයට සමාදානයේ සැතපීමට නොහැකිවේවා!!! ඔබ කීවේ මා විසින් ඔබ මැරූබවක්  නේද? එසේනම් ඇවිත් මා වටා හොල්මන් කරන්ට. මාව පිස්සෙක් කරන්ට. ඒත් මා දමා යන්ට එපා. දෙවියනි මට මගේ ආත්මය නැතිව ජීවත් විය හොහැකියි'
ඔහු වියරුවෙන් කෑගසන්නෙ  තමාගේ ආත්මය විනාශවී යාම නිසයි.

ඔහුගේ ද්වේෂය කොපමණද කීවොත් ඔහු තමාගේ පුත්රයාගෙන් හා ඇගේ දියණියගෙන් පලිගන්නවා...ඇගේ සැමියා මියගොස් ඇගේ සොහොන අසල වල දැමූ වෙලාවේ, උමතුවෙන් වගේ ඇගේ සොහොනෙන් ගොඩ ගන්නා සිරුර වැලඳ ගන්නවා...

ආදරය කොච්චර නම් විනාසකාරීද කියන එක මේ ආදර කතාවෙන් පෙන්නුම් කරනවා... ආදරය නිසා දිවි නහගන්නේ , අනුන්ගේ ජීවිත විනාස කරන්නේ මේ වගේ ආදරවන්තයන් කීව හැකි.

වගේ ආදරයක් ලැබෙනවා නම් හොඳයි කියලා හිතුණත්, ආදරය විනාශකාරී කියන හැඟීම එනකොට බයත් හිතෙනවා නේද? ආදරය ආත්මාර්ථමායි. එහි තියෙන සුන්දරබව, මිහිර, හැම දේ තුලින්ම මතුවෙන්නේ අල්ලාගැනීමේ ආසාව. අල්ලා ගැනීම අත් ඇර දාන්ට හැකියාවක් තියෙනවා නම් ආදරේ දුකක් වෙන්නේ නෑ.

කතාව  ‘Wuthering Heights’   හැමෝම වගේ කියවලා ඇති. මේ ආශ්‍රිතව ටෙලි කතා, චිත්‍රපටි ගනනාවක් හදලා තියෙනවා...වික්ටෝරියානු නවකතාවකට වඩා ග්‍රීක් ශෝකාලාපයක් ලෙස හැදින්වෙන කතාවක් කීව හැකි.

කතාව ලියලා තියෙන්නේ මේ වගේම පරිසරයේ ජීවත් උණු එමිලි බ්‍රොන්ටේ කියන කතුවරිය. ලාබාල වියේදී අකාලයේ මියගිය ඇය අවුරුදු තිහේදී මේ කතාව ලියලා තියෙන්නේ, කිසිදු අත්දැකීමක් නැතිවයි. ඇයට ප්‍රේමවන්තයෙක් ඉඳලා නෑ. දේවගැති නිවසක කාලය ගත කරපු ඇය නිතර දැක තියෙන්නේ, මූසල වගුරු බිම්, හිත වට්ටන කාලගුණ තත්ව. සමහරු කියන්නේ ඇය කලින් ආත්මයක ලබපු අත් දැකීමක් වගේ දෙයක් කියලයි. නැත්නම් මේ තරම් අසාමාන්‍ය ප්‍රේමයක් කෙනෙකුට මවා ගත නොහැකි තරම්. මෙවන් ප්‍රේමවන්තයෙකුගේ චරිතයක් ගොඩනගන්නට බැරි තරම්.

මේ වගේ අසම්මත ආදර කතා  කතුවරයින් අතර බිහිවී තිබෙනු  දැකිය හැකි.

Tolstoy ‘Ana Karanina’
Zola ‘Nana’
Gustav Flaubert ‘Madam Bovary’
Pasternak ‘Dr. Zhivago’
Sholokhov ‘Quiet Flows the Don’
Lawrence ‘lady Chatterley’s Lover’

ඒත් මේ අසම්මත ආදර කතා ඔක්කොටම වඩා ‘Wuthering Heights’   වැදගත් වෙන්නේ අවුරුදු තිහක පමණ කාලයක් තුල එංගලන්තයේ එක් මුල්ලක ජීවත්  උණු, කිසි තැනක සංචාරය නොකල, තරුණ ගැහැනියක් තමන්ගේ එකම නිර්මාණය මෙලෙස  ඉදිරිපත් කිරීමයි. එමෙන්ම එම බැඳීම සාමාන් ආදරයකට වඩා වෙනස් මට්ටමකට ගෙන යෑමට කතුවරිය සමත්ව තිබීම නිසයි.

ඇයට රහසින් ආදරය කල ආදරවන්තයෙක් හිටියද? ඇය රහසින් කාට හරි ආදරය කලාද? මෙවැනි හිත තදින් අල්ලා බැඳගන්නා විදියේ ආදර කතාවක් ලිවීමට ඇයට හැකියාවක්, ලැබුණේ කොහොමද?

ඇත්තෙනම ඇය එම කතාවේ එන ආදරවන්තියද? එසේ නම් ඇය එම අත් දැකීම ලැබුවේ වෙනත් ආත්මයකදීද?

එම ප්රශ්නවලට පිලිතුරු ඇයත් සමග වැලලී ගියාද?

‘Wailing, madness and doom, death, disgrace,
All the griefs in the world that you can name…
All are theirs forever…’

ඒ කිසිදා එක් නොවූ ඔවුන්ගේ ආදර කතාවයි.

‘BE WITH ME ALWAYS…DRIVE ME MAD; ONLY DON’T LEAVE ME. O GOD, I CANNOT LIVE WITHOUT MY SOUL’





06 March 2014

රත්තරන් ඇයි මෙච්චර ගණන්?





රන් හා ගැහැනිය අතර මෙතරම් බැඳීමක් තියෙන්නේ, දෙකේම තියෙන ආකර්ෂණය හා වටිනාකම හන්දා වෙන්ට ඇති. උපතේ ඉඳන් විවාහය දක්වාම ගැහැනිය රත්තරන් හා බැඳෙනවා. උපන් හැටියේ පුංචි ලමයින්ගේ කරේ, ආරක්ෂාව සඳහා රත්තරනෙන් දාන ආභරණ තියෙනවා. පොඩ්ඩි, පොඩි කාලේ අප්පච්චිගේ පරම්පරාවෙන් එන චූටි මුද්දක් දාගෙන හිටියා. අප්පච්චිගේ යාලුවෝ හිනා උණාලු . කරේ නම් මුකුත් දාන්ට අම්මා දීලා නෑ පොඩි එකීගේ, බෙල්ලට අමාරුයි කියලා.

ඊලඟ පියවර තමා වැඩිවියට පත්වීම. ඒ වෙලාවට නම් ගෑනු ලමයෙකුට රත්තරන් වලලු දෙකක් , මාලයක්, කරාබු ජෝඩුවක් තෑගි ලැබෙනවා. සල්ලි නැති උනත් අමාරුවෙන් හරි මිනිස්සු හදන්නේ ඒ දේ ඉෂ්ට කරන්ට. ගෑනු ලමයෙක් විවාහයට සැරසෙනවා කියන එකේ පලමු පියවර ඒකද කියලත් හිතෙනවා.

යාලු ඉන්දියානු ගෑනු ලමයෙක් නම් කීවේ එයාලා එදාට මනමාලියෙක් විදියටම සැරසෙනවා කියලයි. මනමාලයා විතරලු  අඩු.  එයාගේ රත්තරන් බඩු හදවන්ට ලක්ෂ 14 ඉන්දියානු මුදලින් වැයකලාලු. නේපාලේ මිතුරියක් කීවේ, ගෙදරින් එලියේ මඩුවක සුමානයක් විතර හිර කරලා දෙන රත්තරන් වටින්නේ නැති බවයි. විවාහයේදී නම් රත්තරන් මාලයක් බැන්දට කමක් නෑ. අනික් ඒවා නම් බොරු වැඩ විදියට තමා පොඩ්ඩිට පේන්නේ. (මේක ඉතින් නිල් ගලක් අල්ලපු, චූටි චේන් එකක් උණත් මොකෝ )

මිනිස්සු රත්තරන් කියන ලෝහයට ආදරේ කරන්ට පටන් ගත්තේ, ඈත අතීතයේ ඉඳන්. මිනිසෙකුගේ ධනය, තත්වය, වගේ දේවල් පෙන්නීමට ලෝකේ හැම සංස්කෘතියකම වගේ අය, රත්තරන් උපයෝගී කරගත්තා. (ඊජීප්තුවේ තුතන් කාමන්ගේ දේහයේ මුහුණ වසා ඇත්තේ කිලෝ ග්‍රෑම් දහයක් බර රත්තරන් වෙස්මූනකින්. ඒ වගේම ක්‍රිස්තුපුර්ව තුනේදී, ග්‍රීසියේ පවිච්චි කරලා තියෙන්නේ ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජයාගේ මුහුන සටහන් උණු රත්තරන් කාසි.)

රත්තරන් මුලින්ම සඳහන් වෙන්නේ ක්‍රිස්තුපූර්ව 700 වගේ කාලෙදි ලිඩියා කියන රාජධානියේ. ( නූතන බටහිර තුර්කියේ.) ඒ කාලයේ ඉඳලා තියෙන්නේ ප්‍රසිද්ධ රජෙක් වෙන ක්‍රීසස්. ඔහු ධනය රැස් කරලා තියෙන්නේ, වෙලදාමෙන් හා කැනීම් වලින්. ඔහු තමා ග්‍රීක මිනිසුන් යටත් කරපු , මුල්ම විදේශිකයා. ඔහුගේ පරමාර්ථය වුණේ අධික ධනයක් රැස් කිරීම. රත්තරන්වලට ඉන් ලැබුණේ වැදගත් තැනක්. ඒ වගේම ක්‍රීසස් රජුට පින්සිදු වෙන්ට රෝමය පුරා රනින් නිමවූ ඔටුනු, වෙනත් පලඳනා වගේම නිවස අලංකාර කරනා බඩු මුට්ටු පවා රනින් නිමැවුනා.

රත්තරන්වල අගය වැඩිවීමට මිනිසුන්ගේ විශ්වාසයන්ද එක් හේතුවක්. පැරණි ඊජීප්තු වැසියන් රත්තරන් යනු 'රා' නම් ඉර දෙවියාගේ ශරීරය බවයි. 'සදාකාලික ජීවිතයක' සලකුණ බවයි. මේ නිසාම රන් යන ලෝහයට ආගමික වටිනාකමක්ද එක් වූවා. රජ පවුලක හෝ ආගමික නායකයකු මියගියවිට , ඔහුගේ දේහය බහාලූ දෙනරත්තරනින් නිම කිරීමක් හෝ ඇතුලත ඉන් ඔප කිරීමක් දක්නට ලැබුණා.

පැරණි අයිරිෂ් ජාතිකයෝ ආරක්ෂාව සඳහා, රන්වලින් සෑදූ වලලු, කර පටි, යුද්ධවලදී පළඳින ආරක්ෂිත ඇඳුම් කට්ටල සාදා තිබෙනවා. මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ගෝත්‍රික ජනයා, රන් කැබලි,  දෙවියන්හට කරන පූජාවක් ලෙස ගංගා ජලයට, පොකුණුවලටවීසි කර තිබෙනවා බොහොමයක් අප්‍රිකානු සංස්කෘති වලත් රත්තරන් පාව්විචිය සිදු වෙලා තියෙනවා. විශේෂයෙන් ගෝත්‍ර නායකයන් බොහෝවිට උත්සව අවස්ථාවල පාවිච්චි කලබවක් දක්නට ලැබෙන්නේ.  

 ඒ වගේම එම ආභරණ නිර්මානය සඳහා වෙන්වූ නිර්මාණකරුවන් වගේම විශේෂ ස්ථානද තිබිලා තියෙනවා. ඉතියෝපියාව, හා සුඩානය එකල රන් පිටරට යැවූ රාජ්‍යයන්

ආසියාවේ රන් බාවිතය අනෙක් රටවලට වඩා විශේෂ තැනක් ගන්නවා .

බුද්ධාගම, හින්දු ආගම, ඉස්ලාම් දහම වගේමරන් භාවිතය ආසියාවට ලැබුණේ, මලයානු වෙරල පාවිච්චි කල වෙලන්දන් නිසා.

ඇෆ්ගනිස්තානෑයේ කැනීම්වලදි , එහි බුදු දහම පැතිර තිබූ කාලයයේ රන් භාවිතාව තිබූ බව සොයාගෙන තිබෙනවා. චීන ජාතිකයන් කොරියාවට සංක්‍රමනයවෙද්දි, ඔවුන් තමන්ගේ රන් කර්මාන්තය ඒ රටට ගෙනිහින් තිබෙනවා.

බොහොමයක් ආගම්වල රත්තරන් ගැන්නෙනේ පිරිසිදුකමේ මූර්තියක් ලෙස. ඒ වගේම සුන්දරත්වයේ ප්‍රාතිහාර්යක් ලෙස.

මුස්ලිම් ජාතික කාන්තාවන්ට තමන්ගේ සැමියාගේ ධනයට අනුව, රන් පැලඳීමේ අයිතියක් තිබෙනවා.

(Al Quran (surah Al-Hashr 7:32) men who adorn themselves in gold in this life will not receive such luxuries in the next…..) තමන්ගේ ධනයට සරි ලන ලෙස යනුවෙන් අවවාදයක් දී ඇත්තේ ඒ නිසයි.

හින්දූන්ට අනුව, රන්වලින් මූර්තිමත් වෙන්නේ ලක්ෂ්මී දේවියයි. ඈ සඳහා කෙරෙන පූජාවලදී රන් බාවිතාව බෙහෙවින් කෙරෙනවා. ඒ වගේම ඔවුන්ට අනුව නාභියට පහලින් රන් පැලැඳීමට බැහැ. ඉන්දියානු ගැහැනුන් පාද සලඹක් හෝ, කකුලේ ඇඟිලිවලට දාන මුදු රනින් නිර්මාණය නොකරන්නේ මේ හන්දයි.

සමහර බුද්ධ ප්‍රතිමා රනින් ආලේප කරනු දක්නට ලැබෙනවා. ඒ බුදුන් වහන්සේගේ සමේ පැහැය මෙනෙහි කිරීම හා, නිර්වානය අවබෝධ කරගත්බව ඇඟවීම සඳහායි.
ක්‍රිස්තියානු මංගල උත්සවවලදී , දෙදෙනෙකුගේ ශුද්ධ  එක්වීම කරන්නේ, රන් මුදුවකින්. එමෙන්ම, පූජනීය වයින් භාජන (chalice) සමහර විට රනින් නිම කර ඇතිබව දක්නට ලැබෙනවා.

චෙන්නායි, ඩුබායි හා ඉස්තාන්බුල් වල ප්‍රසිද්ධ රන් වෙලඳ පොලවල් දැකිය හැකි.

රත්තරන් අවුන්සයක මිල 2001, ඇමරිකානු ඩොලර් 271.14යි මෙය 571.52 දක්වා වැඩිවෙලා  තියෙනවා 2011 දී. විශාලම රන් ආකර තිබෙනුයේ ඉන්දුනීසියාව, පේරු සහ ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය යන රටවලයි.

පොඩ්ඩිට මතක් වෙන්නේ අත්තම්මා රත්තරන් ගැන කියන කතා...
'අනේ ඒ දැරිවිගේ හම නිකං රනින් වාත්තු කරලා වගේ'
'ඒ නම්, පෙරාපු රත්තරන් මනුස්සයෙක්' කියලා සමහරුන්ට කියනවා.
ඒ එක්කම 'කටුස්සාගේ කරේ රත්තරන් බැන්දා වගේ තියෙයි' කියන අවස්තාවලුත් තියෙනවා.  මේවායින් මැවෙන චිත්ත රූප නම් හරිම හිනා යන ඒවායි.

අම්මා කීවේ යුනි කාලෙදි කොල්ලෝ ඇහුවේ 'ඇයි රත්තරන් ඔච්චර ගනන් ' කියලලු. මට නම් දැන් ඉතින් හිතාගත්තු හැකි ඒකට හේතුව.

පොඩ්ඩිට නම් කියන්ට තියෙන්නේ මෙච්චරයි.
'රත්තරන්... මම ඔයාට ගොඩක් ආදරෙයි'




“All that is gold does not glitter,
Not all those who wander are lost;
The old that is strong does not wither,
Deep roots are not reached by the frost…’